De eerste zinnen uit Kimia, in het hart van Congo: “Het gonst in het dorp van Kimia. En vandaag gonst het nog luider dan gisteren en gisteren gonsde het al zoveel luider dan eergisteren. Kimia voelt het gonzen tot in haar twee kleine tenen. Ze is zes jaar oud. Ze zit vol avontuur en is beslist het bekendste meisje van haar afgelegen dorp in Afrika.”

Enkele weken geleden verscheen Kimia, het eerste jeugdboek over het koloniale verleden van België. Dat klonk mij belangrijk én gedurfd in de oren. Met een kritische blik las ik het verhaal. Zouden de schrijvers erin slagen ons koloniale verleden eerlijk en onverbloemd neer te pennen? Mijn antwoord is een volmondige ja!

Contrast

Het levenslustige zesjarige Congolese meisje Kimia leidt een vredig leventje in haar dorp. Tegelijkertijd worden in Europa hebzuchtige plannen gesmeed om ‘schatkamer Afrika’ met brute hand in te nemen. Het contrast tussen het eenvoudige leven van Kimia en de machtswellust van Europese leiders raakt tijdens het lezen. Kimia (en bij uitbreiding andere Congolezen) weten compleet niets van de afschuwelijke plannen van Europa. Tot de ‘witte spoken’ hun dorpen binnenvallen en hun leven tot een hel maken. Wat volgt is een gruwelijk verhaal over een volk dat vernederd en onderdrukt wordt. Als lezer volg je het leven van Kimia in het koloniale Congo, van zesjarig kind tot oude vrouw. De verschrikkingen worden heel waardig omschreven: details worden achterwege gelaten maar er wordt niet omfloerst.

Tussendoor lees je duidelijke informatie over de kolonisatie van Congo (het historisch kader). De levendige, fraaie illustraties van Shamisa Debroey in een bruin kleurpallet met geometrische vormen maken het verhaal nog krachtiger. Ze zijn een absolute versterking van het boek!

Een boom zonder wortels

Het verhaal wringt en schuurt en dat is goed. Je vraagt je meermaals af hoe het in godsnaam mogelijk is dat volkeren zo ontmenselijkt kunnen worden. En dan hoor je het journaal en besef je dat hedendaagse machtige leiders nog steeds genadeloze misdaden plegen…. En net daarom is dit een belangrijk boek: ‘Een volk zonder kennis van zijn geschiedenis, oorsprong en cultuur is zoals een boom zonder wortels.’ (M. Garvey)

Kimia, in het hart van Congo is een aanwinst in jeugdboekenland! Een aangrijpend boek dat in elke klasbib (+10 jaar) thuishoort als een toegankelijk hulpmiddel om dit thema te behandelen in de klas.

“Kimia kan zich geen voorstelling maken van dat andere werelddeel, van dat andere land, van die andere hoofdstad. Ze heeft er nooit van gehoord. Ze bestaan niet voor haar. Zelfs in haar dromen bestaan ze niet. De paarden trekken koetsen voort waarin belangrijke heren zitten. Die heren vertegenwoordigen dertien Europese landen. De Europese landen hebben van Afrika gehoord en van Afrika gedroomd. Koortsachtige dromen zijn het, over grondstoffen als goud, koper en ivoor. Verhitte dromen over geld, geld en nog meer geld. Over bergen geld. Afrika is in de dromen van die Europese landen een overweldigende schatkamer, een schatkamer die opengebroken moet worden.”

Voor lezers vanaf 10 jaar.