Met leerlingen individueel of in (kleine) groep praten over leeservaringen -ook wel leesbabbels of leesgesprekken genoemd- geeft jou als leerkracht informatie over de leesmotivatie en het leesgedrag van kinderen.

Kinderen vertellen over wat ze graag lezen, waar ze lezen, hoe ze lezen, waarin ze geïnteresseerd zijn, hoe ze het (vrij) lezen in de klas ervaren, hoe ze boeken kiezen…. Ze krijgen zicht op hun eigen leesvoorkeuren. En ze voelen zich betrokken bij het leesonderwijs.

Kinderen leren van leeftijdsgenoten hoe anderen dat doen: een boek kiezen, in een boek duiken, door moeilijke passages spartelen… Door deze inspiratie kunnen ze groeien als lezer.

Met de gegevens die jij als leerkracht verzamelt tijdens een leesgesprek, kan jij op jouw beurt weer aan de slag: gepaste boeken in de klasbib voorzien, kinderen ondersteunen bij het kiezen van een geschikt boek, instructie geven over wat je doet als je moeilijke woorden tegenkomt…

Naast allerhande testen en toetsen (die de leestechniek en het leesbegrip beoordelen), kan de info uit leesbabbels jou een correct beeld van de ruime leesontwikkeling van kinderen geven. Leesbabbels zijn een vorm van formatieve evaluatie.

Veel leerkrachten zoeken naar manieren om het vrij lezen in de klas te verrijken. Het voeren van leesgesprekken is één manier om hierop in te zetten.

Ik lijst graag voorbeeldvragen opdie een leidraad kunnen zijn bij leesgesprekken!

Vragen over leesmotivatie en -gedrag

• Wanneer is een verhaal voor jou een goed verhaal? Moet er humor inzitten? Moet het spannend zijn?
• Wanneer boeit een verhaal jou? En wanneer niet?
• Lees je liefst om bij te leren over de wereld? Lees je liefst om te verdwalen in verhalen?
• Lees je graag snel? Of liever traag?
• Praat je graag over de boeken die je gelezen hebt? Aan wie vertel je graag iets over een gelezen boek?
• Lees of las je wel eens voor aan iemand? Een broertje, zusje, neefje, nichtje… Hoe was dat?
• Waarom vind je lezen belangrijk?
• Heb je dat ook wel eens dat je wel wil lezen, maar dat de tv of tablet of gsm je afleidt? Wat leidt jou af om tot lezen te komen? Wat zou je kunnen doen om aan die afleiding te weerstaan?

Vragen over leesvoorkeur

• Wat lees je graag? Over welke onderwerpen lees je graag?
• Hou je van dikke of dunne boeken? Hou je van boeken met of zonder illustraties?
• Hou je van informatieve boeken, stripverhalen, prentenboeken…?Wat maakt dat je van dat soort boeken houdt?
• Hou je van grappige boeken? Hou je van avonturenverhalen?
• Heb je een lievelingsboek? Had je als kleuter een lievelingsboek?
• Heb je een lievelingsauteur?
• Lees je soms gedichten?
• Heb je al eens een boek gelezen (of las iemand het aan je voor) waarvan je eerst dacht dat je het niet mooi zou vinden (omdat de cover of het thema je niet aansprak) maar waarvan je nadien moest toegeven dat je het toch een mooi verhaal vond?
• Welke illustraties vind je mooi?
• Heb je een lievelingspersonage? Is er een personage uit een boek dat op jou lijkt? Of waarnaar je opkijkt?
• Sommige boeken geven woorden aan moeilijke thema’s (verdriet, racisme…). Las je al eens zo’n boek? Hoe is dat voor jou?

Vragen over leesomgeving

• Lees je thuis?
• Ga je naar de bib?
• Luister je soms naar boeken?
• Waar lees je graag thuis? Heb je een lievelingsplek?
• Waar lees je graag op school?
• Wanneer lees je graag thuis? Lees je voor het slapengaan?
• Wanneer lees je graag op school?
• Lees je graag met muziek op? Of liever in stilte?
• Word je thuis graag voorgelezen? Wat vind je fijn tijdens het voorlezen?
• Word je op school graag voorgelezen?
• Wat maakt een voorleesmoment voor jou tot een fijn moment?
• Wat kunnen we doen om het vrij lezen in onze klas aangenaam te maken?

Vragen over leesbegrip

• Hoe gaat dat eigenlijk bij jou, het lezen? Zie je wat je leest in je hoofd? Hoe hou je je aandacht bij een verhaal? Wat doe je als je een stuk niet leuk vindt?
• Wat kan jou helpen om een betere lezer te worden? Wat kan ik doen om jou liever te laten lezen?
• Wat kan helpen om jouw concentratie tijdens het lezen niet te verliezen?
• Wat doe jij wanneer je een moeilijk woord tegenkomt in een boek?
• Vaak moet je even moeite doen om ‘in’ een verhaal te geraken. De eerste hoofdstukken van een boek vergen soms inspanning. Hoe lukt dat jou? Vind je dat moeilijk? Hoe ga je daarmee om? Heb je een tip voor je klasgenoten?

Vragen over boekenkeuze

• Waar zoek jij leuke boeken?
• Hoe kies je een boek? Lees je de achterflap? Kijk je naar de illustraties? Kijk je naar de cover?
• Ken je de vijfvingertest? Pas je die soms toe?
• Als jij een auteur was, waarover zou je dan schrijven?
• Zou jij graag hulp of ondersteuning krijgen bij het kiezen van een boek?
• Van wie krijg je graag boekentips? Waar zoek je boekentips?

Twee aandachtspunten:

• Vermijd sociaal wenselijke vragen, zoals ‘Vind je lezen leuk?’ Wanneer één leerling ‘neen’ geantwoord heeft, is het voor anderen vaak moeilijk om zich als leesliefhebbers te uiten.
• Vermijd vragenvuren. Er zijn geen juiste of foute antwoorden, een leesgesprek is geen toets. Je voert leesgesprekken uit interesse, als leerkans en niet als evaluatie.
  

Boeken over boeken zijn perfecte aanknopingspunten om met kinderen te praten over lezen.

Deze prentenboeken gaan elk op hun eigen manier over lezen: over waarom lezen leuk kan zijn, over hoe je jezelf kan motiveren om te lezen, over wat een verhaal voor jou kan betekenen… Het is een hardnekkig fabeltje dat enkel kleuters van prentenboeken houden. Er bestaan enorm veel prentenboeken met rijke inhoud waarvan ook oudere kinderen kunnen genieten!

📘 Ramon de bizon – Lou Beauchesne: Een fantasierijk voorleesverhaal met een aantrekkelijke vormgeving over een bizon die uit een boek valt, over het leven in een bibliotheek en over boeken die als vrienden voelen.
📙 Ik haat boeken – Mariajo Ilustrajo – Een grappig boek dat leeshaters wil overtuigen om lezen toch een kans te geven, met expressieve illustraties.
📗 Een boek – Andrés Lopez: Wat betekent een boek voor jou? In dit prikkelende zoekboek worden met weinig woorden en sprekende illustraties antwoorden op deze vraag gegeven.
📕 De ongelooflijk bijzondere boekeneter – Oliver Jeffers: In dit heerlijke voorleesverhaal ontdek je de gevaren van het (letterlijk) smullen van boeken.
📘 Nours geheime bibliotheek – Wafa’ Tarnowska: Boeken kunnen in donkere tijden een lichtpuntje zijn, dat is de warme boodschap van dit unieke prentenboek.
📙 Ik hou niet van boeken, echt niet – Emma Perry: In dit speelse prentenboek prikkelen een ruimteverhaal, een detectiveverhaal en een ridderverhaal de interesse in boeken, want er is een boek voor iedereen.
📗 Het is een boek – Lane Smith: Een hilarisch voorleesverhaal over boeken. Met een boek kan je niet sms’en, je moet een boek niet opladen… Maar je kan in een boek wel heerlijk verdwalen.
📕 Leesje en Wurm – Siska Goeminne: Een vrolijk omkeerboek over de twee leesmicrobes Leesje en Wurm. Ze ontdekken de boeken in de bib én ontmoeten elkaar en andere boekige bib-vriendjes in het midden van het boek.
📘 Het boek – Marije Tolman – Een woordeloos prentenboek als ode aan het boek. Olifant leest en leest voor en verspreidt op die manier het leesvirus.

Ook gedichten over de magie van boeken, lezen en taal kunnen gespreksopeners zijn.

🦚 Tent – Rian Visser (uit Het is een zachte dag vandaag)
🦚 klein beginnen – Frank Eerhart (uit Heel de wereld wordt wakker)
🦚 hiep, hiep een boek – Riet Wille (uit een boot vaart naar het bos)
🦚 Een boek gewond – Erik van Os en Elle van Lieshout (uit Lachen, gieren, brullen)
🦚 Wie leest is de vijand – Edward van de Vendel (uit Hannes en Hassan weten meer dan jij)
🦚 Smakelijk lezen! – Frank Adam (uit Een stukje van de regenboog)
🦚 Vergeet me – Hans Hagen (uit Poëzie hardop)
🦚 Vertrek – Reine De Pelseneer (uit Ik zoek een woord)
🦚 Boekje open – Ted van Lieshout (uit Ik zoek een woord)